De indikatoren in tabel VIII zijn allemaal zuur-base indikatoren. Er bestaan ook redox-indikatoren die we gebruiken bij redoxtitraties (andere module).
De zuur-base indikator is meestal een organisch zwak zuur met een nogal komplexe struktuur. Afgekorte formule: HIn.
In water:
HIn + H
2O
H
3O
+ + In
- (
evenwicht IND)
HIn heeft kleur 1 In- heeft kleur 2
Stel je deze indikator voor in zuur milieu, bijvoorbeeld in een oplossing van zoutzuur.
In dat milieu domineren de (H3O+)-ionen en het evenwicht IND verplaatst zich naar links. Je kunt ook zeggen dat in zuur milieu de indikator vooral de vorm aanneemt van HIn, en dus overheerst de kleur 1.
Opdracht 55
Leg in eigen woorden uit wat de situatie is van een indikator in basisch milieu.
Elke indikator heeft een omslagtraject die je kunt vinden in de tabel.
Een voorbeeld: Methyloranje heeft een omslagtraject van 3,1 - 4,4 (rood-oranje)
Stel je een sterk aangezuurde oplossing voor met pH=1. Doe je er een paar druppels van het Methyloranje bij dan krijgt de oplossing de kleur rood. Nu gaan we sterke base toevoegen (KOH(aq)) en het zuur wordt beetje bij beetje geneutraliseerd en de pH-waarde zal langzaamaan stijgen. Het begon met pH=1, langzaam stijgt die waarde en als de waarde 3,1 wordt gepasseerd dan begin je kleurverandering te zien van rood naar oranje. Pas bij het bereiken van de pH-waarde 4,4 is de kleur echt definitief oranje geworden.
Binnen de overgangszone, het omslagtraject, zal de kleur een mengvorm zijn van de twe kleuren 1 en 2.
Opdracht 56
Is de bewering waar of onwaar? Leg je antwoord uit.
"In het omslagtraject van de indikator ligt het evenwicht niet erg links en niet erg rechts."
Nogmaals: de kleur van de indikator hangt af van het milieu van de oplossing.
In zuur milieu ligt evenwicht IND links en dan overheerst de kleur van de molekulen HIn.
Let er op dat het omslagtraject lang niet altijd in de buurt van de 7 ligt!
Opdracht 57
Fenolftaleïne en Methyloranje zijn zuur-base indikatoren. Beide zijn zwakke zuren, maar één is minder zwak dan de ander.
Welke is de zwakste? Leg je antwoord uit.
antwoord
Opdracht 58
- Welke kleur krijgt thymolblauw in een oplossing van 1M KOH?
- Wat domineert in de oplossing: Het HIn molekuul of het ion In-?