In deze module gaan we niet uitvoerig in op toepassingen omdat daarvoor een aparte module gemaakt wordt (module 15).
Maar een paar voorbeelden van redox in de praktijk laten we hier wel zien: het gaat om "blazen bij verkeerscontrole" en de zwart-wit fotografie.
Ofwel: wie 'bobt' er vandaag?
De opgenomen alcohol komt in het bloed terecht en deels in de longen en andere organen (ook hersenen) en zal het reactievermogen van de chauffeur aantasten. Bij ongelukken heeft de gedronken chauffeur automatisch schuld. De politie heeft verschillende mogelijkheden om te controleren; één daarvan is gebaseerd op de redoxreacties: het blaaspijpje.
Daarin bevindt zich kaliumdichromaat in zuur milieu met een gele kleur. Als bij het blazen de alcohol geoxideerd wordt door het bichromaat, ontstaat er een groengekleurde stof (met Cr(III)-ionen). Als dat gebeurt zal de agent je niet door laten rijden. Het andere product dat hierbij ontstaat is azijnzuur.
Opdracht 49
- Vind je deze controle nuttig en rechtvaardig, wetenschappelijk, maar ook moreel gezien?
- Geef de halfreactievergelijkingen en een totaalvergelijking en leg aan de hand daarvan de waarnemingen uit.
Fotografisch papier bevat een laag van zeer fijne kristallen zilverbromide.
Op het moment dat lichtstraling (energie) zo'n kristal bereikt wordt het in zekere zin aangetast:
AgBr(s)
Ag(s) + Br2(g) Ag(s) is zwart, en Br2 (ontsnapt in gasvorm)
Op het papier zie je nog niets van dit proces, direct na de belichting, maar die aantasting is wel overal gebeurd. Dan moet je dat papier vervolgens in een ontwikkelbad onderdompelen (1). Elk aangetast kristal (heeft al een beetje neutraal zilver) zal gaan reageren met de stoffen in dat bad: hydroxide en dihydroxibenzeen
2AgBr(s) + 2KOH(aq) + H2O + OH-
2Ag(zwart) + andere stoffen
Hoe meer licht op de kristallen viel, des te meer zilver zal verschijnen en des te zwarter het resultaat.
Dan is er nog een heleboel ongebruikt zilverbromide over en dat mag natuurlijk niet daar blijven zitten.
Dat zou alleen maar problemen veroorzaken als de film of het fotopapier daarna in het licht komt.
Dat overbodige en overgebleven zilverbromide moet weg en daarvoor gebruikt men "fixeer", een oplossing van ammoniumtiosulfaat.
AgBr(s) + 2(NH4)2S2O3(aq)
NH4Br(aq) + (NH4)3(AgS4O6)(aq)
Tenslotte is het alleen nog maar een kwestie van het papier of de film drogen.
Opdracht 50
Kontroleer van alle reacties van 7.2 de veranderingen in oxidatiegetallen
